You are here

Câu Chuyện Hằng Tuần: Điều Ý Nghĩa Nhất Của Sinh Mệnh Con Người Chính Là Quay Trở Về

Trong cuộc sống, người ta thường tranh đấu ngược xuôi để có tiền tài, danh lợi… Nhưng đến khi hai mắt khép lại, hết thảy mọi thứ cũng chìm vào hư ảo. Của cải ấy, ‘khi sinh không đem đến, khi tử không mang theo’. Vậy thì điều gì mới là ý nghĩa nhất với sinh mệnh đời người?

Câu chuyện sau đây sẽ là câu trả lời cho điều đó.

Năm 1921, Lewis Lawes trở thành giám đốc nhà tù Sing Sing ở Mỹ. Vào thời điểm đó, không nhà tù nào qua mặt Sing Sing về sự khắc nghiệt. Nhưng 20 năm sau, khi Lewis Lawes nghỉ hưu, chính nơi đó đã trở thành một trại tù nổi tiếng vì nhân đạo. Những ai đã từng tìm hiểu cái hệ thống của Sing Sing đều nói rằng sự thay đổi đó có được là nhờ Lawes. Nhưng khi được hỏi về sự thay đổi này, thì đây chính là những gì Lawes phát biểu: “Tôi có được tất cả điều đó là nhờ người vợ tuyệt vời của tôi, Catherine (1911–1958), người nằm dưới lòng đất, bên ngoài bức tường ngục”.

Catherine, vợ của Lawes là một phụ nữ đặc biệt. Lúc Lawes tiếp quản nhà tù, Catherine vẫn còn khá trẻ dù họ đã có ba đứa con. Khi đó tình trạng trại giam khá hỗn loạn và nguy hiểm, ai cũng khuyên can, song họ không ngăn được bà thường xuyên đến đó. Dường như bà không thấy có bất kỳ sự nguy hiểm nào khi đối diện với các tù nhân, mặc dù nhà tù nơi chồng bà cai quản nối tiếng về những tù nhân bất trị, đã phạm những tội ác đáng sợ. Các tù nhân thường thấy bà đến, gương mặt bình thản, thân thiện, bà đẹp và dịu dàng, mỗi căn phòng nơi giam giữ các phạm nhân bà đều ân cần dừng lại, hỏi thăm, chia sẻ với họ đôi câu chuyện.

Một hôm, nhà tù tổ chức giải đấu bóng rổ, bà đưa 3 con nhỏ của mình đến xem, bà còn không ngần ngại ngồi xem trận đấu chung với các tù nhân. “Vợ chồng tôi đều rất quan tâm đến họ. Và tôi tin họ cũng sẽ quan tâm đến chúng tôi. Tôi không thấy có điều gì cần đáng lo cả”, bà nói khi ai đó lo ngại cho bà.

Trong số tù nhân có một người mù, từng bị kết án tội giết người, Catherine đã đích thân đến thăm anh ta. Bà cầm tay người tù hỏi: “Anh có được học chữ dành cho người mù không?” Anh ta trả lời: “Người mù đọc chữ là sao, tôi không hiểu?” Vậy là bà bắt đầu dạy anh ta chữ nổi Braille. Nhiều năm sau, anh vẫn thường khóc mỗi khi nhắc đến bà.

Một người tù khác bị câm điếc, anh không thể giao tiếp với mọi người. Thế là bà lặn lội đi học ngôn ngữ cử chỉ (Sign language) để về dạy cho anh.

Trong gần 20 năm, bà thường xuyên lui tới nhà tù để giúp đỡ các tù nhân. Nhưng không may, một ngày khi đang trên đường bà bị tai nạn giao thông và qua đời. Lawes phải lo đám tang cho vợ nên vắng mặt và một người khác đã tạm thời quản lý nhà tù thay ông.

Ngay lập tức, đã có chuyện không ổn xảy ra. Một đám đông tù nhân đã tập trung ở cổng lớn vào buổi sáng hôm mai táng Catherine, nhất định không chịu giải tán, trong đó có cả những tù nhân hung dữ với tội ác tày trời. Không ngờ, nhiều người trong số họ đã rơi nước mắt. Hiểu được tình cảm họ dành cho Catherine, người quản trại tạm thời đã nói: “Được rồi, các anh có thể đi tiễn Catherine, nhưng nhớ quay về trại trước khi trời tối”.

Sau đó, ông ra lệnh mở cổng chính để tất cả tù nhân đến tận nhà gia đình Lawes nhìn mặt Catherine lần cuối. Không có bất kỳ giám thị nào đi theo họ cả. Dòng người xếp hàng ngay ngắn, đi bộ suốt gần một dặm đến nhà Lawes. Đêm ấy, họ đã trở về đông đủ, không thiếu một ai.

Mạnh Tử, một học trò xuất sắc của Khổng Tử có câu: “Nhân chi sơ, tính bản thiện”. Nghĩa là bản tính nguyên sơ của mỗi người trong chúng ta đều là lương thiện. Thế nên chúng ta thường thấy mỗi đứa trẻ khi mới sinh ra đều đẹp tựa thiên thần. Nhưng rồi trong dòng xoáy cuộc đời, trải qua bao năm tháng biến động, tranh đấu, bon chen, nhiều người trong họ có thể đã biến đổi thành tàn ác, xấu xa. Người đời cũng không ai muốn tôn trọng hay yêu mến họ nữa.

Vậy tại sao Catherine có thể đối xử với họ như thế? Tại sao bà không thấy sợ, khinh bỉ hay căm ghét những người đã phạm phải lầm lỗi đáng sợ hoặc đáng khinh.

Chẳng phải trong lòng bà không hề nghĩ chi đến những tội ác họ đã từng phạm phải, chẳng phải bà chỉ nhìn thấy ở họ một sinh mệnh vốn dĩ là lương thiện và bà tin rằng cái cội rễ ấy vẫn ở sâu thẳm trong tâm hồn họ và không bao giờ mất hẳn…

Điều quan trọng hơn cả sự trả giá, là sự biết nhìn lại, nhận ra và ‘phản bổn quy chân’, quay trở về với bản tính thuần thiện trong trẻo mà mỗi chúng ta đều đã từng có và có thể đã đánh mất trong những năm tháng đầy biến động của cuộc đời.

Nhà tù có thể giam giữ thân thể, nhưng chỉ có bao dung và từ bi mới cứu chuộc được tâm hồn và thực sự đưa con người từ địa ngục trở về.