You are here

Năm Mươi Năm sau Pacem In Terris: Triết Lý Giáo Dục Công Giáo

Từ những nỗ lực này một Triết lý giáo dục Công giáo đã mở ra. Triết gia người Pháp, Jacques Maritain, viết rằng “giáo dục con người là làm cho con người thấy rõ” bản chất tinh thần và vật chất của mình (tr. 9). Ông nhận xét tiếp, “Mục đích tối hậu của giáo dục làm cho con người quan tâm tới cuộc sống cá nhân và tiến bộ tinh thần của mình” (tr. 13). Ông còn nói thêm “Điều quan trọng hơn cả chính là nội tâm, nguồn sống động của lương tâm cá nhân trong đó phát sinh chủ nghĩa lý tưởng, và sự quảng đại, ý thức về luật pháp và ý thức về tình bạn, kính trọng người khác, nhưng đồng thời sự vững chắc không lệ thuộc công luận” (tr. 16). Giáo dục “là hướng dẫn con người trong động lực tiến hóa qua đó con người hình thành bản thân như một con người – được trang bị kiến thức, và các đức tính luân lý – trong khi đồng thời truyền đạt cho người đó di sản tinh thần của quốc gia và nền văn minh sở tại, và nhờ đó duy trì những thành quả lâu đời của bao thế hệ” (tr. 10).

Thánh Giáo Hoàng John XXIII trong thông điệp Pacem in Terris (1961) đã nêu rõ chính sách chính thức của Giáo hội như sau:

Luật tự nhiên cũng mang lại cho con người quyền chia sẻ các lợi ích của văn hoá, và do đó quyền được hưởng một nền giáo dục cơ bản và đào tạo về kỹ thuật và nghề nghiệp theo kịp với giai đoạn phát triển giáo dục trong đất nước sở tại. Mọi nỗ lực phải nhằm bảo đảm rằng con người có thể được, dựa trên phẩm chất, tiếp tục học cao hơn nữa, để bao nhiêu có thể họ có thể nắm giữ những chức vụ và đảm nhận các trách nhiệm trong xã hội của con người phù hợp với những năng khiếu tự nhiên của họ và những kỹ năng mà họ đã thủ đắc (13).

Ngay cả khi, năm sáu thập niên trước đây, Maritain và Thánh John XXIII đề ra các lý tưởng giáo dục này, các ngài cũng nhìn nhận những mối đe dọa lớn lao cho sự giáo dục cá Kitô hữu. Trong số đó mối đe dọa chính yếu là sự bá chủ giáo dục bởi kiến thức khoa học (Maritain, tr. 5). Tuy nhiên, ít ai có thể hoài nghi về những lợi ích phi thường cho con người mà sự hiểu biết và áp dụng phương pháp khoa học của chúng ta đã mang lại. Nó đã mang lại vô kể lợi ích cho con người, nhưng con người đã và còn phải tiếp tục trả giá.

Nền giáo dục hiện đại, đáng chú ý nhất, đó là, nền giáo dục khoa học, đã là tất cả nhưng đã lột trần nội dung bản thể học của nó (Maritain, tr. 4). Những câu hỏi thiết yếu, chẳng hạn như,“Con người là gì?” “Liệu có linh hồn hay không?” “Tinh thần có tồn tại không hay chỉ có vật chất thôi?” “Con người tự do hay được định đoạt?” “Cuộc sống cao thượng là gì?” hiếm khi được đặt ra. Nhưng nếu và khi một câu hỏi như thế được nêu ra, câu trả lời được chấp thuận duy nhất là câu có thể quan sát và đo lường được. Nhưng Maritain cho biết, học sinh ngày nay có thể có vài câu trả lời cho câu hỏi “Con người là gì?”, nhưng hiếm khi họ đối mặt với ý tưởng Hy Lạp, Do Thái, và Kitô giáo về con người:

Con người là một động vật được phú cho lý trí, chân giá trị cao nhất của nó nằm trong trí năng; và con người là một cá nhân tự do trong tương quan riêng tư với Thiên Chúa, sự công chính cao cả của nó cốt ở việc tự nguyện tuân giữ lề luật của Chúa; và con người là một tạo vật tội lỗi và bị thương được được mời gọi đến cuộc sống của Thiên Chúa và sự tự do của ân sủng và sự hoàn thiện tối thượng của nó bao gồm tình yêu (tr. 7).

Như vậy, học sinh thời nay thừa hưởng và sống ở cơ chế, bị teo tóp của vấn đề họ là ai và, vì thế, những gì họ phải làm với cuộc sống của họ. Chính triết lý giáo dục phổ biến này và nền văn hóa nó đã tạo ra là cái các trường và các đại học Công giáo phải đấu tranh và tìm cách vượt qua. Dường như không chỉ sự thánh hóa các linh hồn ở vào tình trạng nguy ngập. Trong khi một số sản phẩm của kiến thức khoa học đóng góp cho sự thăng tiến con người, một số sản phẩm kỹ thuật khác (chẳng hạn, vũ khí hạt nhân, và các công cụ của chiến tranh vi trùng) tăng thêm đe dọa cho chính sự tồn tại của nhân loại. Như vậy, sứ mệnh giáo dục Công giáo đã tiến triển vượt quá việc loan báo Tin Mừng, nhưng lại trở thành một đối trọng để hoặc hiệu chỉnh những bóp méo của kiến thức khoa học hiện đại về sự hiểu biết của chúng ta về nhân tính và ý nghĩa của sự hiện hữu.

(xem tiếp)